بولت ژورنال چیست و چطور کار می‌کند؟

درباره بولت ژورنال تا به حال مطالب و مقاله‌های زیادی منتشر شده است؛ اما از آنجایی که کتاب برنامه‌ریزی به روش بولت ژورنال را کامل خواندم و به نظرم جاهایی بودند که نیاز به توضیح و حتی بیان متفاوت داشتند، ترجیح دادم از این مطلب نگذرم.

در مقاله بعدی حتما از تجارب مفید خودم در این زمینه، مطالب و پیشنهادهایی برای بهینه‌سازی بیشتر بولت ژورنالتان برای شما می‌آورم.

از اصل داستان شروع می‌کنم.

آقا داستان چیست؟

بولت ژورنال همانطور که از اسم کتابش پیداست، یک روش برای برنامه‌ریزی کردن است. در یک جمله، ساده، کم‌زحمت و بی‌نهایت کاربردی است. در مورد تئوری‌هایش شاید شک به دلتان راه بیفتد و فکر کنید نفهمیده‌اید؛ اما پیشنهاد می‌کنم صبر داشته باشید و بدانید که در عمل این روش بسیار ساده است.

به قول خود کتاب: بولت ژورنالتان می‌تواند نقش یک دفتر برنامه‌ریزی، دفتر طراحی، لیست کارها و دفتر خاطرات را داشته یا مجموعه همه این موارد باشد.

که این جمله نشان می‌دهد این سبک تا چه حد منعطف است.

چرا بولت ژورنال؟

۱. می‌دانید همه ما وقتی به برنامه‌ریزی فکر می‌کنیم، ممکن است یاد تنگنا، نفس‌تنگی و کلی بدبختی و بیچارگی برای عمل کردن بیفتیم. برنامه برای خیلی از آدم‌ها، بیش از اینکه کمک‌حال باشد خودش دردی است الباقی باقی رنج‌هایمان.

نکته این روش این است که شاید در روز پنج دقیقه یا بترکد ده دقیقه وقت روزتان را بگیرد. من گاهی یکی دو دقیقه هم بیشتر رویش وقت نمی‌گذارم. بولت تنها یک روش نیست، یک نوع تعامل جدید با زندگی شماست.

۲. از خواص برنامه‌ریزی همه ما مطلع هستیم و نکته اکثر برنامه‌ها این است که وقتی پای دنیای واقعی به وسط می‌آید اغلب در شرایط و روزهای خاص، نه تنها کار نمی‌کنند بلکه خودشان بهانه‌ای برای غم و غصه می‌شوند. برنامه منعطف به شدت خیال آدم را آسوده می‌کند و درست مانند این است که آدم در هر آب‌وهوایی، همه تجهیزات لازم را همیشه با خودش همراه داشته باشد.

۳. این مسئله منعطف بودنش علاوه‌بر حس آرامش و کم کردن استرستان، به شما کمک می‌کند دید بسیار خوبی از تمام زندگی خود داشته باشید. اینکه دقیقا کجا هستید و هر روز کجا می‌روید. روند ثبت مداوم بولت، به بهبود مداوم شما برای رسیدن به خواسته‌ها و اهداف غاییتان کمک بسیار زیادی می‌کند.

۴. از تاثیر داشتن یک زندگی منظم یا حتی حس سبک‌شدن از بار زندگی هم که بگذریم، کم‌کم شناخت شما از خودتان بیشتر می‌شود و اعتماد به نفس شما هم به خودی خود افزایش پیدا می‌کند.

۵. خاطرات ما به هیچ عنوان منابع قابل اعتمادی نیستند. خیلی از رویداهایی که آنها را منفی تلقی می‌کنیم، رخدادهایی مثبت بوده‌اند و بلعکس آن و این را تنها از راه ثبت‌کردن متوجه خواهید شد. مثلا یک روز که به نظرتان می‌آید هیچ کاری نکرده‌اید، در حقیقت پر از کارهای مفید بوده و بولت می‌تواند یادآوری مفیدی در این زمینه باشد.

و اما نهایتا اینکه در عمل چقدر کاربردی است را، خود شما تعیین می‌کنید. نه فقط در بولت که در سایر روشها، روشی که اجرایی نشود به درد نمیخورد ولی کسانی که عمل کرده‌اند، جواب‌های عجیبی گرفته‌اند. بولت کم‌کم به عضو لاینفک زندگیشان و حتی مثل عضوی از بدنشان تبدیل شده و اگر خودم نداشتم، من هم ممکن بودم پوزخندی بزنم و بگویم مگه میشه بیخیال.

خب سراغ اصل مطلب می‌رویم.

چطور می‌توانیم بولت ژورنال خودمان را بسازیم؟

در درجه اول در بولت ژورنال یک سری قوانین و قواعد داریم که باید رعایت کنیم. شناخت این قوانین دید کلی و نسبتا مناسب‌تری از روند بولت ژورنال در اختیارتان قرار می‌دهد.

قانون اول: ثبت سریع:

ثبت سریع همانطور که از اسمش پیداست به همان معنی سریع ثبت کردن است و زبان نوشتن بولت ژورنال است. بقول رایدر کارول نویسنده کتاب: ثبت سریع به ما کمک می‌کند افکار خود را به عنوان لیست‌های زنده جمع و دسته‌بندی کنیم. ثبت سریع به شما کمک می‌کند تا زندگی خود را همانطور که اتفاق می‌افتد حفظ کنید تا امکان مطالعه آن را داشته باشد.

یکی از مشکلات روش سنتی برنامه‌ریزی و ناکارآمدی آن همین مسئله طولانی‌نویسی است که جلوی ثبت سریع زندگی را همگام با رخدادهایی که در آن اتفاق می‌افتد، می‌گیرد.

قانون دوم: عنوان و صفحه‌بندی:

هر صفحه در بولت حتما عنوان و شماره صفحه دارد. این مسئله در مورد یافتن اطلاعات در موقع بازبینی به شدت مهم است.

قانون سوم: استفاده از بولت‎‌ها:

بولت ژورنال و تمام ویژگی‌اش وابسته به این است که زبان و دستور زبان مخصوص به خود را دارد و این دستور زبان همان بولت‌ها هستند. تمام کارها، رویدادها و یاداشتها و مطالبی که در بولت ژورنال نوشته می‌شوند، با یک بولت خاص یاداشت می‌شوند مثلا:

˳ تولد دوستم

. انجام کارهای خانه

ـ یک کیلو وزن کم کرده‌ام.

به زبان دیگر این بولت‌ها هستند که عمل ثبت سریع را با به کارگیری کمترین کلمات، ممکن می‌سازند.

بولت‌های اصلی چه چیزهایی هستند؟

بولت وظایف:

این بولت مثل نمونه دوم بولت‌هایی که نوشتم، با علامت یک نقطه نشان داده می‌شود. چرا؟ چون نقطه را می‌توان به راحتی ثبت کرد و تغییر فرم داد.

به چه فرم‌هایی بولت وظایف تغییر می‌کند؟

وظایف انجام شده: با علامت ضربدر نوشته می‌شود.

وظایف مهاجرت یافته: مهاجرت به معنی کارهاییست که زمانشان تغییر پیدا کرده است. در مورد مهاجرت در قسمت بولت مهاجرت در ادامه توضیح می‌دهم.

وظایف نامرتبط: وظایفی هستند که ضرورتشان کمرنگ‌تر شده یا کلا از بین رفته است. روی این دسته از وظایف خط می‌کشیم که دیگر حواس ما را پرت نکنند.

وظایف اصلی و فرعی: بعضی از وظایف و کارها از چند کار کوچک دیگر تشکیل شده‌اند، آنها را زیر وظایف اصلی، با بولت نقطه نشان می‌دهیم و تنها زمانی وظیفه اصلی انجام می‌شود که تمام وظایف فرعیش انجام شود. در مورد نامربوط بودنش هم به همین روش عمل می‌کنیم. مثال کتاب در این زمینه:

. شرکت آکمی: ارسال فرم‌ها

   . هدر: ایمیل برای گرفتن فرم‌ها

   < ارسال فرم‌ها به شرکت‌کنندگان

   > جمع‌آوری امضاها

بولت رویدادها:

 رویدادها، به قول کتاب ورودی‌هایی هستند که تجربیات شما را نشان می‌دهند که ممکن است از قبل برنامه‌ریزی شده باشند؛ مثل تولدها یا بعد از اتفاق افتادن ثبت شوند. مثلا آخ جون امروز قرارداد امضا کردم! (مثال کتاب)

رسیدگی به احساساتمان درباره رویدادها و تفکر به آنها چه شاد و چه غمگین، در لحظه بسیار دشوار است؛ اما ثبت آنها به ما امکان بازگشت و هضم بهترشان را می‌دهد. نکات و جزئیات هر رویداد، گاها به درک روابط عاطفی شما و شناخت اتفاقات کمک زیادی می‌کند.

توصیه‌های کتاب در همین مورد:

  • رویداد را بلافاصله پس از اتفاق افتادن یاداشت کنید، چرا که جزئیاتش تازه و دقیق هستند و بازتاب روزانه در همین راستا عمل می‌کند.
  • رویدادهای خارج از ماه جاری را در آینده‌نگار ثبت کنید. مثل تولدها و جلسات و مهمانیهای شام و … (بعدا توضیح می‌دهم که آینده‌نگار چیست).
  • اگر از توصیف و نوشتن بیشتر لذت می‌برید، جزئیات رویدادها را زیر آن، با بولت یاداشت می‌توانید ثبت کنید.

بولت یاداشت‌ها:

یاداشت‌ها، تمام اطلاعات و مواردی چون ایده‌ها و افکار و توصیفاتی هستند که می‌خواهید آنها را ثبت و نگهداری کنید. این بولت را با علامت – نشان می‌دهیم. نکاتی که یاداشت می‌شوند لزوما نیاز به ثبت سریع ندارند؛ اما شما دوست دارید که آنها را جایی داشته باشید تا فراموش نکنید.

یاداشت‌برداری صحیح، اصولی دارد که با رعایت آنها در هر جایی به خصوص کلاس‌های درسی می‌توانیم از مطالب بحث بهره بیشتری ببریم.

اصول یاداشت‌برداری صحیح:

۱ـ یاداشت‌ها تا حد امکان کوتاه هستند و خلاصه‌ای از مهم‌ترین و ضروری‌ترین بخش مطلب هستند.

۲ـ یاداشت‌ها بخش‌هایی از مطالبی‌اند که ما با آنها بهتر ارتباط برقرار کرده‌‌ایم. مثل نکاتی که در یک سخنرانی برای ما جالب بوده است. این یعنی به هیچ‌جه کلی نیستند بلکه دارای جزئیاتیند که برای مهم هستند.

۳ـ یاداشت‌ها را در آینده باید بتوانید بفهمید. اینکه یک مطلب بسیار کلی یا بسیار شخصی بنویسید، در هر صورت باید طوری باشد که یک ماه بعد یا مدتها پس از آن بتوانید بفهمید منظورتان دقیقا چه بوده است.

بولت مهاجرت:

درباره فلسفه مهاجرت گفتم و اینکه زمان کاری تغییر یافته است اما ما در بولت ژورنال دو نوع مهاجرت داریم. مهاجرت یا به ماه جاری و روزهای بعد است یا مربوط است به ماه‌های دورتر از ماهی که در راه است.

یک مثال می‌زنم که بهتر درکش کنید. فرضا قرار جلسه خاصی که امروز بوده به فردا یا اصلا ماه بعد از این ماه موکول شده، این مهاجرت از نوع اول است. این نوع را ما با بولت < نشان می‌دهیم. علت اینکه نوک پیکان سمت چپ است این است که در بولت ژورنال برنامه ماه بعد و روزهای بعد، در ادامه دفتر ما قرار می‌گیرند. فلش هم منطقه همان را نشان می‌دهد.

اما فرض کنید که فستیوال خاصی کنسل شده است و به دو یا چند ماه بعد موکول شده است. بولت این مورد را با علامت > نشان می‌دهیم. این موارد از کارها را ما در آینده‌نگار می‌نویسم، که اول دفتر قرار دارد و جهت فلش پشت دفتر را به همین خاطر نشان می‌دهد.

بولت‌های شخصی شده:

این بولت‌ها اصلی‌ترین‌ها بودند اما شاید شما به بولت‌های دیگری نیاز داشته باشید که ایرادی ندارد، فقط توصیه کتاب این است که زیاد با بولت‌های متنوع خود را آزار ندهید. کارایی بولت ژورنال به سادگی استفاده از آن است. چند بولت خوب یا مورد که معرفی کرده، ممکن است به کار شما بیاید.

*: بولت ستاره برای موارد مهم لیست شما به کار می‌رود، فقط همه چیز را ستاره دار نکنید که آنوقت چیز مهمی نمی‌ماند.

حروف اول کارها: از حرف اول اسم کارهای پرتکرار روزانه می‌توانید استفاده کنید. مثلا هر روز باید به گل‌ها آب بدهید، پس حرف “آ” به‌همراه بولت وظیفه، به شما کمک می‌کند سریع‌تر بنویسید و به کار رسیدگی کنید. فقط در این مورد هم حد تعادل را رعایت کنید.

!: یادشتهای الهام بخش را می‌توانید با یک علامت تعجب در انتها بنویسید که بعدا بتوانید راحت‌تر آنها را بیابید.

ساخت دفتر بولت:

برای توضیح این مورد ترجیح می‌دهم که همزمان به صورت علمی آن را بگویم. یک دفتر ساده بردارید. دفتر می‌تواند هر جوری باشد اما ترجیحا محکم، که در اثر استفاده زیاد زود خراب نشود. خب حالا وقت این است که خیلی ساده بخش‌های اصلی بولت خود را بسازید.

فهرست:

بولت با فهرست آغاز می‌شود. برای فهرست، می‌گویند که ۴ صفحه، یعنی دو برگ را خالی بگذارید. قانون صفحه‌بندی که یادتان نرفته، پس در عنوان بالای صفحات، بنویسید فهرست و پایین گوشه‌های کاغذ شماره صفحه را بزنید. خب فهرست آماده است! برای شروع می‌توانید اولین مورد را به فهرست خود اضافه کنید. هر مورد را که نوشتید، صفحاتش را مقابلش بنویسید؛ برای مثال می‌توانید به عکسی که گرفتم نگاه کنید.

اولین مورد را به تقلید از من در فهرست بنویسید. بعد از فهرست، آینده‌نگار شما قرار می‌گیرد.

آینده‌نگار:

آینده‌نگار، نگاهی کلی به وظایف و رویداها در ماه‌های سال است. وظایف و رویدادها را با بولت‌هایشان، در قسمت هر ماه یاداشت می‌کنید.

 برای ساختش، پس از نوشتن عنوان و صفحه‌بندی، می‌توانید هر صفحه را به سه قسمت تقسیم کنید. در بالای هر قسمت، نام ماه را بنویسید و بعد فضای مربوط به ماه را به سلیقه خود با بولت‌ها و توضیحشان پر کنید.

 با توجه به این توضیح، احتمالا برای دوازده ماه سال، شما چهار صفحه آینده‌نگار داشته باشید. حتی اگر دفتر شما به ماه‌های بعد سال نرسید، عیبی ندارد. در دفتر بعدی، موارد لیست آینده‌نگار خود را منتقل می‌کنید.

یک نکته این است که، اگر هنوز از وظایف ماه‌های دیگر مطلع نیستید، نگرانش نباشید و جای آن را خالی بگذارید به مرور با جلو رفتن ماه‌ها‌، قسمت آنها را پر می‌کنید.

ماه‌نگار:

ماه‌نگار شما، نگاهی جزئی‌تر به هر ماه می‌اندازد. در داخل فهرست، ما اسم ماه‌نگار را نمی‌آوریم و به جای آن، اسم ماه را می‌نویسم. فرضا شما می‌خواهید از همین زمان که شروع کرده‌اید برای ماه مهر که نزدیک است، بنویسید. اولین مورد شما بعد از آینده‌نگار می‌شود مهرماه. بعد به قسمت طراحی ماه مهرتان می‌روید.

برای ماه‌نگار ما از دو صفحه معمولا روبه‌رو هم استفاده می‌کنیم. اگر بیشتر از دو صفحه نیاز داشتید، دو صفحه دیگر به سبکی که می‌گویم به آن اختصاص دهید. در صفحه راست دفتر، لیست وظایف را داریم. در صفحه چپ، تقویم. تقویم شما از سه قسمت اصلی تشکیل شده است.

۱ـ تاریخ روزها مثل ۱،۲،۳ که از بالا تا پایین در یک ستون کوچک نوشته می‌شود. کنار این ستون را مقداری فضا بگذارید تا اگر خواستید بولت خاصی کنارش بگذارید (مثلا ستاره که یعنی روز مهمی است)، فضا داشته باشید.

۲ـ در ستون بعدی با همان مقدار فضای کم، حرف اول روزها را می‌نویسید. مثلا چ، پ، ج، یعنی همان چهارشنبه، پنج‌شنبه و جمعه خودمان.

۳ـ در ستون سوم که محدودیت فضایی ندارد، شما رویداها و یا یاداشت‌های مهم و خاص خود را می‌نویسید. مثلا گزارشی از وزن جدیدتان یا رویدادها. رویدادها هم می‌تواند در هر دو حالت پیش‌بینی شده یا نشده نوشته شود.

برای پیگری عادات هم، ‌می‌توانید در ادامه ستون سه، با عنوانی از حروف اول اسمشان، آنها را بنویسید. مثلا ورزش را با “و” بنویسید و بعد زیر هر روزی که انجام داده‌اید، یک تیک یا ضربدر بزنید یا اگر نداده‌اید خط تیره بگذارید. فقط حواستان باشد در گوشه ‌ای از ماه نگار، یک راهنما برای حروف بگذارید که اگر تعدادش زیاد است و فراموش کردید، مشکلی نداشته باشید.

روزنگار:

روزنگار تنها موردی است که در فهرست هیچ رقمه ذکر نمی‌شود چون فضای زیادی اشغال می‌کند. برای ساخت روزنگار، می‌توانید اول صفحه در عنوان، تاریخ روز را با حرف اول نام روز مثلا چ یا کاملش بنویسید. پایین شماره صفحه را از یاد نبرید. بعد از آن شروع کنید و با بولت‌های مختلف اتفاقات هر روز را بنویسید.

چند نکته:

۱ـ برای هر روز فضایی از قبل تعیین نکنید. زیبایی بولت به این است که آماده ثبت هر نوع روزی است، چه از نوع شلوغش، چه از نوع خالی‌ترش.

۲ـ کارها و موارد را می‌توانید صبح همان روز یا شب قبل یا اصلا در حین روز، پس از شکل‌گیری کار خاصی بنویسید. در این مورد اجبار و محدودیتی نیست.

۳ـ به محض تمام شدن یک روز، صبر نکنید تا صفحه تمام شود و بعد نوشتن برای روز آینده را انجام دهید. قطعا بلافاصله بعدش تاریخ روز بعد را بزنید. شما نباید با نگرانی کمبود جا خود را آزار بدهید.

مجموعه‌ها:

مجموعه‌ها رخدادهایی هستند که مستقلا ارزش نوشته شدن و برنامه‌ریزی را دارند و همان قسمت‌های اساسی‌ای که بولت‌تان را برای شما شخصی‌تر می‌کند. مثلا مهمانی دادن یا مسافرت رفتن یا اصلا پروژه خاصی که نیاز به برنامه‌ریزی مفصلی دارد جزو مجموعه‌ها هستند.

برای مجموعه، صفحاتی را در هر جا یا حتی ادامه روزتان اختصاص بدهید و قوانین اصلی را روی آن اعمال کنید. مجموعه‌ها در فهرست ذکر می‌شوند. چیزهایی مثل لیست خرید یا لیست کتاب‌هایی که باید بخوانید نیز، مجموعه حساب می‌شوند.

اگر بولت ژورنالیست تازه‌کاری هستید پیشنهاد کتاب این است که زیاد مجموعه الکی درست نکنید و فعلا با قسمت‌های اساسی کار کنید تا کم‌کم طبق نیاز و سلیقه خود آن را بهتر کنید.

در مقاله بعدی پیشنهادها و راهکارهای دیگری را برای استفاده بهتر از بولت برای شما شرح خواهم داد.

دارم برای گرفتن عکس برای قسمتهایی که نیازمند عکس هستند در دفتری جدا طراحی لازم را انجام میدهم که ببینم چه می‌شود. بعد هم که عکس از دفترهای مختلف باید بگیرم.

دیدگاه ها

  1. Pingback: چطور بولت ژورنال خود را شخصی‌تر کنیم؟ - مهسا فیروز

  2. Pingback: جمله‌ها و داستان‌های خودمانی - مهسا فیروز

  3. Pingback: اهمیت یادگیری - مهسا فیروز

  4. Pingback: معرفی چند کتاب تاثیرگذار - مهسا فیروز

  5. Pingback: تجربیات یک بولت ژورنالیست کوچک - مهسا فیروز

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *